Gần đây, trong lúc dò các bộ skill cho Claude, chúng tôi gặp một repo khá thú vị tên là founder-skill, gồm 11 skill miễn phí phục vụ đúng một việc: kiểm tra một ý tưởng kinh doanh trước khi bạn bỏ tiền ra làm thật. Điều khiến chúng tôi dừng lại không phải mô tả hoa mỹ trên trang chủ, mà là việc trong bộ này có vài công cụ tính toán chạy được độc lập, không cần gọi tới mô hình ngôn ngữ, nên có thể kiểm chứng bằng tay.
Bộ skill này gồm những gì
Theo mô tả của tác giả, mỗi skill đóng một vai trong một công ty nhỏ: một hội đồng quản trị gồm ba thành viên áp ba bộ khung đã công bố, một giám đốc marketing, một CFO lo unit economics, một người định giá, một người thiết kế offer, một panel người mua, cùng các vai lo đối thủ, thương hiệu, vận hành và kế hoạch tổng hợp. Thứ tự chạy được tác giả khuyến nghị là đi từ hội đồng, qua đối thủ và panel, tới định giá, offer, CFO, marketing, thương hiệu, vận hành, rồi cuối cùng là bản kế hoạch tổng hợp.
Điểm đáng chú ý là bốn công cụ Python đi kèm chỉ dùng thư viện chuẩn, không cần cài thêm gì, nên bạn có thể chạy chúng ngay trên máy mình để xem công thức tính có hợp lý hay không thay vì tin vào con số in ra từ một hộp đen.
Chúng tôi thử chạy phần tính toán trước
Việc đầu tiên chúng tôi làm là mở công cụ unit economics, nạp tệp số liệu ví dụ có sẵn trong repo là một quán trà xanh ở nước ngoài, rồi cho chạy. Công cụ trả về kết quả trong 0,042 giây và không tiêu tốn một token nào của mô hình, vì toàn bộ phép tính do Python làm chứ không phải để AI ước lượng.
Sau đó chúng tôi tự bấm máy tính lại từng con số để đối chiếu: giá bán 6,50 trừ đi bốn khoản biến phí cộng lại là 1,74, còn lại 4,76 đóng góp cho mỗi ly, tương đương 73 phần trăm giá bán. Chi phí cố định mỗi tháng là 26.540, chia cho 4,76 nhân 30 ngày ra 186 ly mỗi ngày là điểm hòa vốn, và ở mức kế hoạch 383 ly mỗi ngày thì biên lợi nhuận là 38 phần trăm, còn vốn khởi động cần 25.280. Toàn bộ các con số này khớp đúng với những gì công cụ in ra, không lệch một đồng.
Một chi tiết nhỏ nhưng chúng tôi cho là quan trọng: skill này yêu cầu ghi rõ nguồn của từng con số đầu vào vào một tệp riêng, và bắt đánh dấu rõ đâu là số bạn tự ước lượng kèm lý do. Đây chính là chỗ mà phần lớn lời khuyên kinh doanh bằng AI thất bại, vì chúng trộn số bịa với số thật mà người đọc không phân biệt được.
Cái gì đáng dùng, cái gì nên bỏ qua
Nếu bạn chỉ có thời gian cài hai thứ, chúng tôi khuyên chọn công cụ unit economics và công cụ định giá theo phương pháp van Westendorp, vì cả hai đều là công thức chuẩn, chạy cục bộ, không tốn token và không phụ thuộc vào việc mô hình có thông minh hay không. Vai hội đồng quản trị cũng đáng thử, vì nó chỉ dùng ba lượt gọi mô hình để phản biện ý tưởng theo ba góc khác nhau, chi phí thấp và buộc bạn phải viết ý tưởng ra thành văn bản rõ ràng.
Tuy nhiên, có một vai chúng tôi khuyên cân nhắc kỹ là panel người mua với 100 agent, bởi mỗi agent là một lượt gọi mô hình và nếu bạn chạy đủ 100 thì chi phí có thể lên tới cả triệu token cho một lần thử nghiệm. Nếu bạn muốn xem cách chúng tôi thay panel tự sinh bằng dữ liệu persona thật để vừa rẻ hơn vừa sát hơn, hãy đọc bài một triệu persona người Việt của NVIDIA mà chúng tôi vừa thử xong.
Cũng cần nói thẳng một điều để bạn khỏi kỳ vọng sai: dòng giới thiệu trên repo nói hội đồng được huấn luyện theo Hormozi, Thiel và Jobs, nhưng chính tác giả cũng ghi rõ đó chỉ là các agent áp những bộ khung đã công bố. Nói cách khác, đây là ý kiến của mô hình đóng vai, không phải bằng chứng thị trường, nên bạn hãy dùng nó để phản biện chứ đừng dùng nó để quyết định thay mình.
Nếu bạn muốn thử
Cách gọn nhất là tải repo về, chép các thư mục skill vào nơi công cụ của bạn tìm skill, rồi chạy công cụ unit economics trước để xem công thức có hợp với mô hình kinh doanh của bạn không. Lưu ý rằng nếu bạn dùng một trình chạy skill khác Claude, sẽ phải sửa lại đường dẫn công cụ trong tệp hướng dẫn, vì bộ này dùng một biến môi trường riêng của Claude để trỏ tới thư mục skill.
Câu hỏi đầu tiên mà công cụ unit economics đặt ra là một đơn vị bán của bạn là gì. Câu hỏi này nghe đơn giản nhưng nhiều người làm kinh doanh trả lời sai, và trả lời sai thì mọi con số phía sau đều sai theo.
Câu hỏi thứ hai là chi phí biến đổi của đúng một đơn vị đó gồm những gì. Bạn hãy kể hết, kể cả phí cổng thanh toán và phí sàn, vì đây là những khoản hay bị bỏ sót nhất khi tự tính bằng tay.
Câu hỏi thứ ba là mỗi tháng bạn phải trả bao nhiêu tiền dù không bán được gì. Con số này quyết định điểm hòa vốn, và nó cũng là con số khiến nhiều cửa hàng mới mở phải đóng cửa sớm hơn dự kiến.
Chúng tôi sẽ tiếp tục thử thêm vài skill nữa trong bộ này trên số liệu thật của một sản phẩm đang bán, và sẽ ghi lại kết quả ở bài sau, các bạn có thể theo dõi thêm trong chuyên mục kinh nghiệm của chúng tôi. Nếu bạn đã dùng bộ skill này rồi, hãy để lại bình luận dưới bài viết này nhé, nhất là phần bạn thấy công cụ tính sai hoặc thiếu trường dữ liệu.
Quét mã QR để đọc bài viết này để xem tiếp trên điện thoại
